Masz wrażenie, że Twoje oczy są często suche, podrażnione lub piekące? To mogą być objawy zespołu suchego oka – przewlekłego schorzenia. Sprawdź, jakie są jego przyczyny, objawy i jak go leczyć.
Spis treści
Podsumowanie: Zespół suchego oka to przewlekłe zaburzenie filmu łzowego, które powoduje suchość, pieczenie, zaczerwienienie i zmienną ostrość widzenia, szczególnie pod koniec dnia. Do najczęstszych przyczyn należą praca przy ekranach, wiek, noszenie soczewek, czynniki środowiskowe oraz niektóre choroby i leki. Leczenie opiera się na regularnym nawilżaniu oczu, eliminacji czynników ryzyka, odpowiedniej diecie i — w zależności od nasilenia objawów — leczeniu farmakologicznym prowadzonym pod kontrolą specjalisty.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie są objawy i przyczyny zespołu suchego oka,
- jak długo trwa ZSO,
- jak widzi osoba z zespołem suchego oka,
- jakie witaminy są korzystne przy ZSO,
- jak wygląda leczenie zespołu suchego oka.
Co to jest zespół suchego oka?
Zespół suchego oka (ZSO) to zaburzenie stabilności filmu łzowego, które prowadzi do uszkodzenia powierzchni oka i towarzyszących temu objawów[1]. Choroba rozwija się często powoli, ale nieleczona może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego, pogorszenia widzenia i zmian w nabłonku rogówki.
Jakie są objawy zespołu suchego oka?
Zespół suchego oka może powodować:
- uczucie piasku lub ciała obcego pod powieką,
- pieczenie,
- kłucie,
- zaczerwienienie,
- suchość oka.
Typowe są też nadwrażliwość na światło, okresowe łzawienie oraz pogorszenie ostrości widzenia, szczególnie pod koniec dnia lub po długiej pracy przed monitorem.
W zaawansowanych przypadkach pojawia się ból oka, drapanie i ciągłe zmęczenie oczu. Osoba z zespołem suchego oka może widzieć zamglony obraz, zwłaszcza podczas czytania lub prowadzenia samochodu. Objawy często nasilają się w suchym lub klimatyzowanym środowisku.
Należy jednak pamiętać, że ostateczną diagnozę ZSO stawia lekarz po wykonaniu odpowiednich badań.
Co powoduje zespół suchego oka?
Najczęstsze przyczyny ZSO to:
- długotrwała praca przy komputerze,
- noszenie soczewek kontaktowych,
- wiek (szczególnie po 50. roku życia),
- zaburzenia hormonalne[2],
- palenie tytoniu
- przyjmowanie niektórych leków (np. przeciwhistaminowych, antydepresyjnych, beta-blokerów).
Istotną rolę odgrywają również choroby autoimmunologiczne, takie jak zespół Sjögrena, oraz przewlekłe stany zapalne brzegów powiek.
Czynnikiem ryzyka jest również zmniejszona częstość mrugania, co powoduje szybsze parowanie filmu łzowego, a także niska wilgotność powietrza.
Jak długo trwa zespół suchego oka?
Zespół suchego oka ma najczęściej charakter przewlekły. Objawy mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy, a nawet lat – nasilając się okresowo, zwłaszcza zimą i podczas długiej pracy przy komputerze.
U niektórych osób schorzenie przybiera postać przejściową, np. po operacjach oczu[3] lub przy stosowaniu określonych leków.
Jakie witaminy i składniki odżywcze są ważne przy zespole suchego oka?
Witamina A jest ważna dla utrzymania zdrowia powierzchni oka, a jej krótkotrwała doustna suplementacja poprawia jakość filmu łzowego i może zmniejszyć objawy suchego oka.[4].
Witaminy C i E chronią przed stresem oksydacyjnym, który jest nasilony przy zespole suchego oka.
Istotną rolę odgrywają również kwasy omega-3, które wpływają na jakość warstwy lipidowej filmu łzowego[5].
Ważna jest przede wszystkim odpowiednio skomponowana dieta wspierająca wzrok, bogata w te składniki, a suplementację zaleca się przy stwierdzonych niedoborach.
Jak wygląda leczenie i zapobieganie zespołowi suchego oka?
Leczenie ZSO opiera się na przywróceniu równowagi filmu łzowego, zmniejszeniu stanu zapalnego i ochronie powierzchni oka. Podstawą jest regularne stosowanie kropli nawilżających na zespół suchego oka.
W cięższych przypadkach stosuje się żele i maści nawilżające, miejscowe sterydy, miejscową cyklosporynę A (lek immunomodulujący)[6] lub zamykanie punktów łzowych (w celu oszczędzania łez)[7].
W leczeniu istotne są również: ograniczenie czynników ryzyka (np. ekspozycji na ekrany, klimatyzację), odpowiednie nawodnienie i dieta bogata w kwasy omega-3, odpowiednia higiena powiek7.
Sprawdź też:
- Jak pomóc suchym oczom domowymi sposobami?
- Sezonowe alergiczne zapalenie spojówek – jak się objawia i co przynosi ulgę?
- Problem z akomodacją oka – na czym polega i kiedy się zaczyna?
- Syndrom widzenia komputerowego (CVS) – czym jest, jakie daje objawy i jak sobie z nim radzić?
- Regularne badania wzroku – dlaczego są tak ważne?
- Soczewki, okulary czy korekcja laserowa?
- 5 ćwiczeń oczu, które możesz wykonać podczas przerwy w pracy
- Proste nawyki, które poprawią nawilżenie Twoich oczu w ciągu dnia
FAQ – często zadawane pytania o zespół suchego oka
1. Jak widzi osoba z zespołem suchego oka?
Obraz może być zamglony, niestabilny i niewyraźny – zwłaszcza po kilku godzinach pracy przed komputerem lub w suchym otoczeniu. Widzenie zwykle poprawia się po mruganiu.
2. Czy przy zespole suchego oka boli oko?
ZSO w postaci umiarkowanej zwykle nie jest bolesny, ale w cięższych przypadkach może pojawić się pieczenie, punktowy ból lub uczucie zadrapania powierzchni oka.
3. Ile czasu trwa leczenie zespołu suchego oka?
To zależy od przyczyny. U niektórych osób objawy ustępują po kilku tygodniach leczenia, u innych wymagają przewlekłej terapii i stałego stosowania kropli do oczu.
Przypisy:
[1] Wolffsohn JS, Arita R, Chalmers R, Djalilian A, Dogru M, Dumbleton K, Gupta PK, Karpecki P, Lazreg S, Pult H, Sullivan BD, Tomlinson A, Tong L, Villani E, Yoon KC, Jones L, Craig JP. TFOS DEWS II Diagnostic Methodology report. Tear Film & Ocular Surface Society Dry Eye Workshop II; 2017. https://www.tfosdewsreport.org/report-diagnostic_methodology/131_36/en/
[2] Polskie Towarzystwo Okulistyczne. Aktualizacja wytycznych PTO dotyczących diagnostyki i leczenia zespołu suchego oka. Warszawa: PTO; 2018. https://pto.com.pl/wp-content/uploads/2021/06/Aktualizacja-wytycznych-Polskiego-Towarzystwa-Okulistycznego-dotyczacych-diagnostyki-i-leczenie-Zespolu-Suchego-Oka.pdf
[3] Shtein RM. Post-LASIK dry eye. Expert Rev Ophthalmol. 2011 Oct;6(5):575–582. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22174730/
[4] Alanazi SA, El‑Hiti GA, Al‑Baloud AA, Al‑Shahrani A, Albakri A, Alqahtani S, Masmali AM. Effects of short-term oral vitamin A supplementation on the ocular tear film in patients with dry eye disease. Clinical Ophthalmology. 2019;13:599–604. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31040640/
[5] Giannaccare G, Pellegrini M, Sebastiani S, Bernabei F, Roda M, Taroni L, Versura P, Campos EC. Efficacy of Omega‑3 fatty acid supplementation for treatment of dry eye disease: a meta‑analysis of randomized clinical trials. Cornea. 2019;38(5):565–573. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30702470/
[6] Perry HD, Solomon R, Donnenfeld ED, Perry AR, Wittpenn JR, Greenman HE, Savage HE. Evaluation of topical cyclosporine for the treatment of dry eye disease. Archives of Ophthalmology. 2008;126(8):1046–1052. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18695097/
[7] Aktualizacja wytycznych Polskiego Towarzystwa Okulistycznego dotyczących diagnostyki i leczenie Zespołu Suchego Oka pto.com.pl/wp-content/uploads/2021/06/Aktualizacja-wytycznych-Polskiego-Towarzystwa-Okulistycznego-dotyczacych-diagnostyki-i-leczenie-Zespolu-Suchego-Oka.pdf